Ruang Kosong Itu Tak Sekosong Disangka

Alam semesta menyembunyikan banyak jirim biasanya di ruang yang kelihatan hampir kosong. Ketumpatan bukan penentu segalanya. Di antara galaksi, atom dan zarah bercas tersebar begitu jarang sehingga ruang yang besar mungkin hanya mengandungi segelintir daripadanya. Namun, jarak yang terlibat begitu luas sehingga jisim gas itu melebihi jisim jirim yang terkandung dalam bintang.

Kiraannya nampak mudah: jisim ialah ketumpatan didarab dengan isi padu. Bintang memampatkan jirim dengan padat, tetapi hanya menempati sebahagian kecil ruang alam semesta. Sebaliknya, medium antara galaksi memenuhi kawasan yang amat luas di antara galaksi dan membentuk filamen di sekeliling ruang kosong. Kebanyakan bahan ini ialah hidrogen dan helium yang sering dipanaskan dan terion, iaitu elektronnya telah terpisah daripada atom. Bahan ini tergolong dalam jirim biasa, atau jirim barionik, bukan jirim gelap yang tidak kelihatan dan disimpulkan kewujudannya melalui graviti. Galaksi juga boleh mengeluarkan gas melalui letupan bintang dan aktiviti di sekitar lohong hitam, lalu menambah bahan ke kawasan sekelilingnya.

Mengesan gas itu lebih sukar daripada mengira bintang yang terang kerana gas itu mengeluarkan sedikit cahaya. Salah satu cara mengesannya ialah spektroskopi penyerapan, yang mengesan cap jari atom di sepanjang laluan cahaya daripada sumber yang jauh. Cara lain menggunakan letusan radio pantas: apabila isyaratnya merentasi ruang antara galaksi, elektron bebas melambatkan frekuensi radio yang lebih rendah berbanding frekuensi yang lebih tinggi, lalu mendedahkan jumlah bahan bercas di sepanjang laluannya. Kedua-dua kaedah ini tidak menjadikan setiap atom kelihatan, dan anggarannya bergantung pada taburan gas. Namun, bukti menunjukkan bahawa kiraan berdasarkan apa yang bercahaya tidak memberikan gambaran penuh. Di antara gugusan cahaya bintang terdapat jisim yang tidak hilang hanya kerana berada dalam kegelapan.

Loading...